Kobay Sahibi Olmak: Tam Rehber

İlk kobayımı bir arkadaşımın taşınma telaşı sırasında devraldım. "Kafesi, yemi hazır, sadece su ver yeter" demişti. Altı ay sonra elimde iki kobay, üç kat büyük bir kafes, C vitamini takviyesi ve düzenli olarak samanlık gibi kokan bir oturma odası vardı. Yanlış anlaşılmasın, pişman değilim; ama kobayın "kolay hayvan" diye anlatılmasına da artık gülüyorum. Kedi mi kobay mı, hamster mı kobay mı diye kıyaslıyorsanız, aşağıda kendi mutfağımdan geçmiş gerçek tabloyu bulacaksınız.

Kobay Kimdir, Neyi Sever?

Kobaylar gündüz aktif, sesli iletişim kuran, sürü halinde yaşayan otçullardır. Hamster gibi tek başına idare etmezler; papağan gibi de sizden sürekli konuşma beklemezler. Ortalama 5-7 yıl yaşarlar, yani bir hamsterın üç katı bir taahhüt. Isırma eğilimi çok düşüktür, bu yüzden çocuklu evlerde tavşandan daha az sorun çıkarırlar; ama düşürülmeye karşı kırılgan bir bedenleri vardır.

Adım Adım Kobay Sahibi Olmak

1. Tek değil, ikili düşünün. İlk kobayımı üç ay tek tuttum ve sürekli hüzünlü ıslık sesleri duydum. Aynı cinsiyetten ikinci bir kobay aldığımda o ses yerini "wheek" diye tarif edilen o meşhur heyecan çığlığına bıraktı. Karışık cinsiyet almayacaksanız kısırlaştırma masrafından da kurtulursunuz.
2. Kafesi hayvandan önce alın. Marketlerde satılan 60x40 cm kutular kobay için değil, hamster içindir. İki kobaya en az 100x60 cm zemin, tercihen 120 cm gerekir. Zemin tel ızgara olmasın; kobayın ayak tabanı bunu affetmez. Ben plastik tabanlı, kenarları tel bir kafese kağıt esaslı altlık serip haftada iki kez tamamını değiştiriyorum.
3. Beslenme planını üç katmanlı kurun. Tabanı sınırsız kuru ot (timothy/çayır otu) oluşturur; günün her saati erişebilmeli. İkinci katman günde bir avuç kaliteli kobay peleti. Üçüncü katman taze yeşillik ve C vitamini kaynakları: kırmızı-yeşil biber, maydanoz, roka, az miktarda salatalık. Kobaylar C vitaminini vücutlarında üretemez, bu yüzden bu katman lüks değil zorunluluk.
4. Suyu iki noktadan verin. Damlalıklı biberon tıkanabiliyor. Ben bir biberon bir de ağır seramik kap kullanıyorum; kaba saman düşse de susuz kalmıyorlar.
5. Sosyalleştirmeyi ilk iki haftada aceleye getirmeyin. Eve geldiklerinde 3-4 gün sadece elimi kafese uzatıp yem verdim. Sonra havlu üzerinde kucağa alma denemeleri başladı. Bugün kapıyı açtığımda koşarak geliyorlar; ama bunu zorlayarak değil, her seferinde biber dilimiyle kazandım.
6. Günlük serbest zaman alanı ayırın. Kafes ne kadar büyük olsa da günde en az bir saat koşabilecekleri kapalı, kablosuz bir alan gerekiyor. Ben mutfağı bebek bariyeriyle kapatıyorum.
7. Tırnak ve tüy rutinini takvime yazın. 4-6 haftada bir tırnak kesimi, uzun tüylülerde haftalık tarama şart. Kısa tüylü cinsler bu işi ciddi biçimde kolaylaştırıyor.
8. Kemirgen bakan bir veteriner bulun; hastalanınca değil, şimdi. Kobaylarda solunum yolu enfeksiyonu hızlı ilerler ve her klinik kemirgen görmüyor. Numarayı buzdolabına yapıştırın.

İlk Yıl Maliyeti: Gerçek Tablo

Karar verirken en çok merak edilen konu kobay bakımı maliyet tarafı. Rakamları şehre ve markaya göre değişeceği için oran olarak veriyorum: ilk kurulum, yıllık masrafın yaklaşık üçte biri kadardır ve tek seferliktir. Asıl yük tekrar eden kalemlerde.

Özetle: bir hamsterdan belirgin biçimde pahalı, bir kediden ucuz. Ama kedide masraf düzensiz, kobayda her hafta kapıyı çalıyor. Aylık bütçesi dar ama düzenli olanlar için kobay uygun; "bazı aylar hiç harcamak istemiyorum" diyenler için değil.

Sık Yapılan Hatalar

• Hamster kafesiyle başlamak. Sonunda ikinci kafesi de alıyorsunuz, para iki kez gidiyor.
• Tek kobay almak. En yaygın ve en çok üzücü hata. Küçük kemirenleri karşılaştıran içeriklerde de altı çizilen nokta bu.
• Kuru otu "yatak malzemesi" sanmak. Ot besindir; altlık ayrı, ot ayrı.
• Marul ve lahanayı bol vermek. Göbek salata ve turpgiller gaz ve ishal sebebi. Biber çok daha güvenli bir C vitamini kaynağı.
• Tekerlek veya top koymak. Kobayın omurgası bunlara uygun değil, yaralanma riski var.
• Sıcakta bırakmak. 26-27 derece üzeri kobay için tehlikelidir. Yazın en serin oda neresiyse kafes oradadır.
• Çocuğa "tek sorumlu" diye devretmek. Kobay çocukla iyi anlaşır ama temizlik ve sağlık takibi yetişkin işi.

Toparlayalım